| Stanisław Murzynowski (1526-8
- 1553) urodzony we wsi Suszyce w Ziemi
Dobrzyńskiej. Używał także zamiennie
nazwiska Suszycki lub Rudzowski.Zmiany
nazwisk uzależnione od nazw miejscowości, w XVI wieku
nie były rzadkością. Podwójnych nazwisk używało
wiele znanych osób. Wieś Suszyce, istniejąca od XIII w. leżała na prawym brzegu Wisły naprzeciw Włocławka.W okresie II Rzeczy- pospolitej wieś została włączona w obręb miasta rozporządzeniem Rady Ministrów (1927 r). Obecnie jedna z ulic osiedla Szpetal Górny nosi nazwę "Suszycka". Ojciec Stanisława, Jan Murzynowski herbu Ogończyk, był dziedzicem Suszyc i Ruzowska. Do Murzynowskich należały także inne wsie w ziemi dobrzyńskiej między innymi:Murzynowo ,Żarniki, Gorzechowo, Cząstki, Myśli- borzyce.Włości Murzynowskich zostały nadane przodkom Stanisława ( był to rycerz Piotr Ogon ) przez Księcia Siemiowita Dobrzyńskiego około 1365 roku. Stanisław Murzynowski wysłany przez ojca na nauki do Królewca (Königsberg ) w Prusach, ukończył założone w 1542 roku gimnazium partykularne.Gimnazium to było zalążkiem późniejszego uniwersytetu królewieckiego powołanego do życia przez księcia Albrechta Hohenzollerna w 1544 r. Wykładowcami gimnazjalnymi byli także Polacy:Abraham Kulwieć oraz Stanisław Rafajłowicz. Dzięki wykładom Kulwiecia, Murzynowski opanował doskonale grekę oraz hebrajski, a dzięki Rafajłowiczowi poznał problematykę teologiczną. Pobyt Murzynowskiego w Królewcu mógł wiązać się ze stypendiami dla zdolnej młodzieży fundowanymi przez księcia Albrechta. Następnie Murzynowski wyjeżdża do Wittenbergii w Niemczech gdzie zapisuje się na tamtejszy uniwersytet. Prawdopodobnie tam poznaje samego Marcina Lutra(1) oraz korzysta z wykładów znanego niemieckiego humanisty Philippa Melanchtona(2),współpracownika Lutra.Tu poznaje zasady reformacji i pod ich wpływem prawdopodobnie opowiada się za luteranizmem. Z Wittenbergi jedzie Murzynowski do Włoch gdzie przebywa około dwóch lat i odbywa studia na którymś z tamtejszych uniwersytetów, lecz brak jest danych o ich ukończeniu. Po powrocie z Włoch w rodzinne strony, do Ruzowska lub Murzynowa popada prawdopodobnie Murzynowski w konflikt z kościołem katolickim. Młody człowiek zgłębiający nauki płynące z luteranizmu mógł prowadzić spory i dyskusje teologiczne odnośnie zasad religii katolickiej. Mogło być to pod wpływem nauk Marcina Lutra i innych reformatorów. Jak zanotowano w protokółach z posiedzeń Kapituły Diecezjalnej Płockiej iż" szlachcic Szuszycki (Sussicki) z okolic Dobrzynia po powrocie ze studiów prowadzi spory religijne ". Na polecenie kapituły płockiej, archidiakon dobrzyński Jan Ostrowicki miał wyciągnąć konsekwencje w stosunku do winnego. Prawdopodobnie dlatego w dniu 28 X 1549 r. pisze Murzynowski list do Księcia Albrechta, prosząc księcia o przyjęcie jego usług. List został datowany (napisany) w rodzinnej wsi Rusowsku (Rudowsku) i podpisany przez piszącego "Stanisław Suszycki z Murzynowa, szlachcic polski".Na liście odciśnięto też pieczęć lakową z herbem Ogończyk i inicjałami S.M.(Stanisław Murzynowski). Prawdopodobnie pod koniec1549 roku, Murzynowski, za zgodą Księcia Albrechta powraca do Królewca. Osiada tam na stałę jako książęcy stypendysta, lecz nie jest związany stałą posadą na uniwersytecie królewieckim. Tamże wiąże się ze znanym wydawcą niemieckim Janem Seklucjanem (3) oraz drukarzem czeskim Aleksandrem Augezdeckim(6). Dzięki Seklucjanowi, przy poparciu Księcia Albrechta, zaczyna Murzynowski tłumaczyć Nowy Testament z łaciny na język polski. Jest to Ewangelia wg św.Mateusza. Prace nad tłumaczeniem Nowego Testamentu bardzo szybko postępowały, gdyż w roku 1551 ukazała się dedykowana królowi Zygmuntowi Augustowi "Testamentu część pierwsza" która obejmowała przekład czterech Ewangelii świętych: Mateusza, Marka, Jana, Łukasza. W latach 1552 i 1553 wychodzi druga i trzecia część przekładu pt."Testament Nowy Zupełny" lecz w tytule brak jest nazwiska Murzynowskiego. Jego Dzieło jest prekursorskie przy tłumaczeniu Biblii na język polski.Murzynowski w swoich działaniach wyprzedza o dobrych kilkadziesiąt lat takich polskich tłumaczy jak:Jana Leopolitę(4) oraz bardziej znanego, księdza Jakuba Wujka.(5) Jednocześnie Murzynowski prowadzi badania nad ortografią polską, zakończone wydaniem opracowania pod tytułem"Ortografija polska". Stworzył jednolity system ortograficzny który stosował w swoich wydawanych pracach. Dzieło składa się z 3 części i obejmuje: wstęp, spis 51 liter alfabetu, oraz objaśnienia do alfabetu poparte przykładami użycia po- szczególnych liter w wyrazach. Zasady używania języka polskiego opracowane przez Stanisława Murzynowskie- go zostały z niewielkimi zmianami przyjęte przez póżniejszych wydawców w XVI w. Jednym z ważnych dzieł Murzynowskiego jest "Historia żałosna.." oparta na wydarzeniach autentycznych histo- ria Franciszka Spiery(1502-1548) cenionego i znanego adwokata z Padwy. Spiera związany z ruchem reforma- cyjnym, popadł w konflikt z kościołem katolickim co skończyło się dla niego wpadnięciem w chorobę nerwową na podłożu religijnym.Sam konflikt był znany w całej ówczesnej Europie. W przedmowie do "Historii.." autor wyraża podziękę swoim protektorom, swojemu ojcu oraz niektórym przyjaciołom za umożliwienie pobierania nauk za granicą. Mecenasami nauki dla Murzynowskiego byli m.in. Jan Kościelski wojewoda inowrocławski w latach 1542 do 1552, Feliks Szreński wojewoda płocki w latach 1536? do 1554, Erazm Kretkowski kasztelan brzeski w latach 1538? do 1551, Walenty Orłowski kasztelan dobrzyński w roku 1545 oraz Albrecht Hohenzollern książę, władca Prus Książęcych w latach 1525 do 1568. Potwierdza to, zachowana w archiwum berlińskim, korespondencja Jana Murzynowskiego ojca Stanisława do w/w. Stanisław Murzynowski zmarł w Królewcu w 1553 roku. Prawdopodobnie nie pozostawił potomków. Miał brata Mikołaja, który także pobierał nauki w Królewcu. (1) Marcin Luter (1483 -1546) - niemiecki teolog i
reformator religijny. Ksiądz augustianin- twórca
luteranizmu, zapoczątkował reformację w 1517 r. Autor
95 tez przeciwko ówczesnej katolickiej doktrynie o
odpustach. Wyklęty przez papieża Leona X w 1521 r.,
skazany na banicję, przebywał w Wartburgu, przełożył
Biblię na język niemiecki.Autor tzw. "Dużego
katechizmu" (1529 r.) |
