Murzynowo:
wieś leżąca na Pojezierzu Chełmińsko Dobrzyńskim
nad rzeką Wisłą , przy ujściu prawobrzeżnej Skrwy. Współrzędne geograficzne 52°36´ N i
19°31´ E. Administracyjnie wieś należy do gminy
Brudzeń Duży, powiat płocki, woj.mazowieckie. Poprzednio było to
woj.płockie, po 1945 roku woj.warszawskie.
Murzynowo leży na wschodnim krańcu historycznego terenu
Ziemi dobrzyńskiej obejmującego obszar pomiędzy rzeką
Drwęcą a prawobrzeżną Skrwą i graniczy z ziemią płocką.
Nazwa
Murzynowo pochodzi prawdopodobnie z gwary kurpiowskiej z czasów pierwszych
osadników na tych terenach i oznacza -zadymianie,snucie dymu z ognisk
po kurpiowsku "murzenie"
dym powstały po wypala- niu karczowisk leśnych
i łąk. Powstałe miejsca służyły do budowy domostw
lub jako grunty orne. Wśród zapisków historycznych
wymienia się , że osada Murzynowo jest starożytną (starą )
miejscowością i była wsią książęcą.
Wieś założona
na początku w XII lub XIII wieku. Jak podają kroniki w 1245 roku bawił tu książę łęczycki
Konrad( mógł być to Konrad I Mazowiecki póżniejszy władca
Mazowsza ). Natomiast w 1329 r.-Władysław książę łęczycki
i dobrzański ( prawdopodobnie póżniejszy król Polski Władysław
Łokietek) nadał Murzynowo pod- komorzemu
łęczyckiemu Pawłowi ( Ogonowi ? ) oraz jego braciom i
ustanowił dla wsi prawo lokacyjne niemie-ckie- prawdopodobnie
prawo chełmińskie - oraz zezwolił na założenie
we wsi warownego zamku. W czasie najazdów krzyżackich w
1339 roku wieś została zniszczona.
Podczas wojny z Zakonem Krzyżackim w latach 1409 do 1414
roku przez Murzynowo mogły powracać z wypraw przeciwko
Krzyżakom, wojska króla Władysława Jagiełły. Kroniki
podają że w roku 1414 powrót z wyprawy odby- wał się
po moście łyżwowym, łączącym brzegi Wisły we wsi Duninów.
Miejscowosć ta leży naprzeciw wsi
Mu- rzynowo na drugim brzegu Wisły. W Rocznikach
Jana Długosza w księdze jedenastej opisującej
rok 1422 jest wzmianka o staroście brzeskim Andrzeju
Brochockim który w czasie wyprawy golubskiej króla Władysława
Jagiełły miał bronić terenów Rzeczyposolitej przed
najazdem Krzyżaków. Brochocki miał działać na obszarze między Mu- rzynowem a Orłowem. Obydwie
miejscowości znajdują się na Ziemi Dobrzyńskiej w
odległości od siebie około 20 do 35 km i mogły
utrudniać dostęp wojsk krzyżackich do ziem Księstwa Płockiego
od strony miejscowości Lipno i Golub-Dobrzyń.
W XVI wieku Murzynowo
należało do Murzynowskich
herbu Ogończyk
, tych samych z których pochodzi poeta
doby średniowiecza Stanisław Murzynowski, autor
rozprawki o polskiej ortografii oraz tłumacz polskiego
przekładu Nowego Testamentu z języka łacińskiego. W tym czasie wieś
podzielona była między trzech właścicieli: Paweł i
Andrzej Murzynowscy mieli 1 łan ziemi, St.(Stanisław)
oraz W.(Walenty) Murzynowski po 1 łanie ziemi.
Miarą powierzchni ziemi w tamtym czasie był łan królewski lub rewizorski, jest to około 53,8649
hektara.
Badacz
ziemi płockiej i ziemi dobrzyńskiej Hipolit
Gawarecki w swoim opracowaniu z 1825 roku
wspomina że we wsi Murzynowo były dwa dymy. Prawdopodobnie
chodzi o dwa domostwa. Natomiast Słownik Geograficzny Królestwa
Polskiego wydany w 1885 roku, podaje że we wsi w 1827
roku było 7 domostw oraz 153 mieszkań- ców. Natomiast w
roku 1885, domów było 24, mieszkańców zaś 205 ciu. Do
wsi należało także wybudowanie tzw. "rumunek" położony
nad rzeką Skrwą istniejące pod nazwą Łęg. Nazwa rumunek
wywodzi się od niemie- ckiego słowa" raum - wolne
miejsce, przestrzeń" i oznacza w/g Oskara Kolberga
wolny obszar po wykarczo- wanym lesie, gdzie powstały nowe
pojedyncze zabudowania.
(Oskar Kolberg" Mazowsze obraz etnograficzny - część
IV - lipnowskie, dawna ziemia dobrzyńska")
Wieś dzieliła się na część folwarczną należącą
do dóbr w Siecieniu i część wolną
jako osada.
(
Siecień)
- gniazdo rodowe
Siecieńskich - w tym czasie należał w I połowie XIX
wieku do Miaskowskich herbu Bończa następnie Turskich,
w połowie XIX w. właścicielami byli Cieleccy następnie
Duczymińscy do zakończenia II wojny światowej.)
Do części folwarcznej wsi Murzynowo należało jako
grunty orne i ogrodnicze 466 mórg ziemi, jako łąki 97
mórg, jako pastwiska 11 mórg, las zajmował 156 mórg, natomiast
nieużytków było 256 mórg. Zabudowania folwarczne składały
się z budynków murowanych których było 6, oraz budynków
drewnianych których było 7. Do folwarku należała też
karczma Krakówka stojąca na
ziemi dworskiej między wybudowaniem Łęg a Murzynowem.
Natomiast osada Murzynowo miała 24 domy oraz posiadała
103 morgi ziemi. Miarą powierzchni gruntów w okresie zaboru rosyjskiego
był mórg nowopolski, równy 55,9872 arów
lub obecnie 1 hektar = 1,7861 morgi.
Łącznie Murzynowo zajmowało obszar o
powierzchni około 609,7075 ha
w części folwarcznej 986 mórg co równa się 552,04 ha
w części wolnej 103 mórg co równa się 57,6675 ha
Po upadku Powstania Styczniowego 1863 roku, oraz po uwłaszczeniu
chłopów po 1864r, nastąpiła prawdopodo- bnie parcelacja
części majątku siecieńskiego w dobrach murzynowskich. Mogły
to być częściowo nieużytki fol- warczne. Na nowych
parcelach powstawały nowe zabudowania gospodarcze. Część
wsi otrzymała prawdopodo- bnie nową nazwę i zwała się Skarzeń.
Osoby urodzone w tej części wsi w akcie
urodzenia mają podaną miejscowość Skarzeń.
W czasie II wojny św.
Murzynowo zostało wcielone w granice III
Rzeszy i weszło w skład Prow. Prusy Wscho- dnie,
Rejencja Ciechanowska. Obszar powiatu płockiego zwany był
południowymi Prusami Wschodnimi. Granica między III
Rzeszą a Prusami biegła środkiem Wisły.
W czasie okupacji na terenie Murzynowa i okolic działały
grupy konspiracyjne skupione w strukturach AK inspe- ktoratu płocko-sierpeckiego placówka Brudzeń. W konspiracji udzielali sięm.in.Władysław
Lewandowski, Józef Majewski, Marian Derdzikowski,
Eugeniusz Kacprzak, Czesław Żółtański.(więcej
zobacz w książce Ireny i Jana Nowaków " Z dziejów
Armi Krajowej w inspektoracie płocki sierpeckim " Płock
1994) W 1944 roku część osób zostaje aresztowana
przez Niemców i przypłaca życiem swoją działalność
konspiracyjną. Wyzwolenie Murzynowa z pod okupacji
niemieckiej nastąpiło po ofensywie styczniowej I Frontu
Białoruskiego Armii Czerwonej w 1945 roku./ był to 20
lub 21 styczeń /
W czasach PRL-u podczas budowy zapory na Wiśle we Włocławku, wysoki
stan wody po napełnieniu zbiornika spowodował zalanie
części ziem należących do wsi Murzynowo. Część
gospodarzy zamieszkałych na części terenu gdzie groziło
niebezpieczeństwo zalania lub obsunięcia się gruntu,
przeniosło swoje zabudowania na wyższy brzeg dalej od
Wisły. Powódż zimy stulecia w latach 1981/1982 także
spowodowała straty terenów nadbrzeżnych wsi.
Na terenie wsi działa ośrodek naukowy pod egidą
Uniwersytetu Warszawskiego, Wydziału Geografii, istnieje
także małe muzeum folklorystyczne prowadzone przez Pana
Jacka Olędzkiego pracownika naukowego tegoż wydziału.
We wsi funkcjonuje też galeria "Pod Wiosłem
Zielonym" (Murzynowo 34 tel.260-94-26)
W czasie sezonu żeglarskiego czynna jest stanica wodna
oferująca żaglówki oraz sprzęt pływający wszystkim
spragnionym żeglarstwa na akwenie wodnym pomiędzy Płockiem
a Włocławkiem.
Administracyjnie Murzynowo należało do powiatu
lipnowskiego od czasu swojego powstania, przeprowadzona
reforma administracji w II Rzeczypospolitej około 1935r
przesunęła wieś do powiatu płockiego gdzie należy do
dzisiaj.
Zmieniały się natomiast wielokrotnie granice województw
,raz było to woj.brzesko-kujawskie, następnie inowrocławskie,
w czasach przed i po II wojnie światowej woj.warszawskie
, w latach 90 XX wieku woj.płockie, obecnie woj.mazowieckie.
Administracja kościelna
zaliczała Murzynowo do parafii
rokickiej, dekanatu dobrzyńskiego diecezji płockiej.(przez
pewien czas kościół rokicki był filią kościoła w
Siecieniu )
|